jodiumprofylaxe

Ook schildklierpatiënten kunnen de jodiumpil gebruiken, op het moment dat dit door de overheid wordt voorgeschreven in geval van een nucleaire calamiteit, adviseert prof. dr. Peeters (MAR). 

Onlangs konden we in diverse media lezen dat de overheid jodiumtabletten gaat verstrekken. Er was al jodium verspreid onder mensen die binnen een zone van 20 km van een kerncentrale wonen, maar nu worden ook jodiumtabletten verstuurd naar mensen onder de 18 jaar in een zone tot 100 km van een kerncentrale. 

Schildklierpatiënten

Bij de meeste schildklierpatiënten zal de jodiumpil geen effect hebben, omdat de schildklier door de aandoening of de behandeling al geen jodium meer opneemt; dus ook geen radioactief jodium. In afweging van de risico’s van schildklierkanker en de nadelen voor schildklierpatiënten van een (eenmalige) overdosis jodium wordt geadviseerd de jodiumpil dus wel gewoon in te nemen.

Bij de meeste Hashimotopatiënten zal dit weinig effect hebben, omdat de schildklier grotendeels is verdwenen en/of door de behandeling niet meer actief is. Maar daardoor kan het ook geen kwaad; de jodium zal niet worden opgenomen en via de urine uitgescheiden. 
De meeste Graves-patiënten zijn inmiddels goed ingesteld, wat betekent dat (vooral bij een block and replace-behandeling) de schildklier niet meer werkzaam is en ook jodium niet kan opnemen en zal uitscheiden. 

Als er sprake is van een te snelle schildklier (hyperthyreoïdie) wordt geadviseerd na 6 weken de schildklierfunctie extra te laten controleren. Bent u in het verleden behandeld voor thyreotoxicose of een schildklierontsteking dan kan de jodiumprofylaxe leiden tot hypothyreoïdie.
Mogelijk (zeldzame) bijwerkingen van de jodiumtabletten zijn: maagdarmklachten, huiduitslag, tranende ogen, verkoudheid, zwelling van de schildklier, klachten van hyperthyreoïdie en zelden allergische reacties.

Wat is de bedoeling van die jodiumtabletten?

In het geval van een ernstig probleem of ongeluk met een kerncentrale zal er radioactief jodium vrijkomen. Mensen kunnen dit radioactief jodium inademen of via besmet voedsel binnen krijgen. De schildklier is het enige orgaan in het menselijk lichaam dat jodium opslaat en verwerkt. Dit radioactief jodium zal dan ook door de schildklier worden opgenomen. Dit kan de kans op schildklierkanker later sterk vergroten. 

Dit gevaar op het ontstaan van schildklierkanker wordt voorkomen door het gebruik (de profylaxe) van ‘gewone’ jodium. Door het innemen van een hoge dosis jodium zal de schildklier verzadigd raken en de radioactieve jodium nauwelijks meer kunnen opslaan. 

Profylaxe = preventie, voorbehoeding, behandeling om een ziekte te voorkomen.

Wanneer neem ik de jodiumtabletten in?

De jodiumtabletten zijn vooral bedoeld als bescherming tegen de radioactieve jodium in de lucht. Voedingsmiddelen die besmet zijn geraakt zullen door de overheid direct worden afgevoerd. 

De effectiviteit van de jodiumprofylaxe is afhankelijk van een aantal factoren en het is dan ook van groot belang dat u voor het moment van innemen de aanwijzingen van de overheid opvolgt. Bij een te vroege inname is het effect verdwenen voor de besmetting plaatsvindt. 

Wie moeten de tabletten innemen?

Het risico op het ontwikkelen van schildklierkanker na een besmetting met radioactief jodium is het grootst bij kinderen tot 5 jaar. Vanaf 40 jaar wegen de nadelen en bijwerkingen niet meer op tegen de mogelijke voordelen. Daarnaast is de afstand tot de haard van de besmetting van belang voor het gebruik van jodiumprofylaxe: 

  • Tot een afstand van 20 km geadviseerd voor mensen tot 40 jaar. 
  • Tot een afstand van 100 km geadviseerd voor mensen tot 18 jaar. 

Wie mag de tabletten niet innemen?

Volgens de bijsluiter mag u de jodiumtabletten niet gebruiken als u allergisch bent voor jodium of een van de andere stoffen in het middel. Ook als u huidproblemen heeft, zoals hypocomplementaire vasculitis of dermatitis herpetiformis van Dühring wordt het gebruik afgeraden. Daarnaast is voorzichtigheid en controle geboden als u schildklierkanker heeft of een vernauwing van de luchtpijp. En zoals eerder vermeld bij een actieve hyperthyreoïdie.

Welke dosis moet ik innemen?

Een hoeveelheid van 100 mg jodium is voldoende voor een volwassene om de schildklier te verzadigen. Dit komt overeen met 2 tabletten kaliumjodide van 65 mg. Zwangeren moeten om hun ongeboren kind te beschermen de jodiumtabletten gebruiken. De standaard dosis zal zowel de moeder als het kind beschermen. Borstvoeding geeft het kind niet voldoende bescherming.

Doseringschema

  • Volwassenen t/m 40 jr 2 tabletten
  • Kinderen vanaf 12 jaar 2 tabletten
  • Kinderen 3 tot 12 jaar 1 tablet
  • Kinderen van 1 maand tot 3 jaar 1/2 tablet
  • Pasgeborenen en baby’s tot 1 maand ¼ tablet
  • Zwangere vrouwen (alle leeftijden) 2 tabletten

Bronnen