Over de ziekte van Graves

De medische term voor de oogziekte van Graves is Graves’ Orbitopathie (ook wel Graves’ Ophthalmopathie of Oftalmopathie) dat ‘ziekte van de oogkas’ betekent.

oogkas

De oogkas is een kegelvormige ruimte, die aan alle kanten - behalve de voorkant - door bot is omgeven. Bepaalde witte bloedcellen stimuleren de zogenaamde fibroblasten (bindweefselcellen) in de oogkas tot de productie van een groot suikermolecuul (waarom die witte bloedcellen dat opeens gaan doen, is nog geen medische verklaring voor). Dit suikermolecuul trekt vocht aan naar de oogkas waardoor de weefsels gaan zwellen. Daardoor ontstaat een verdikking van de oogspieren en nemen zij in grootte toe.

De gestimuleerde fibroblasten zorgen bovendien dat er meer vetweefsel in de oogkas ontstaat. Tenslotte zorgen zij voor het ontstaan van littekenvorming. 

Door uitzetting en littekenvorming van al deze weefsels ontstaat een toegenomen volume in de oogkas waardoor de oogleden opzwellen en de ogen gaan uitpuilen. 

Hierdoor kunnen de ogen niet goed meer sluiten en kunnen de oogspieren niet goed meer bewegen en ontstaat dubbelzien. Soms wordt de druk op de oogzenuw daarbij zo groot, dat het zien gestoord raakt.

Het is overigens belangrijk te weten dat de oogziekte ook kan ontstaan terwijl de schildklierfunctie normaal is!

Tip: combispreekuur

Iedere eerste maandag van de maand (feestdagen uitgezonderd) wordt er een combispreekuur georganiseerd door SON in het Oogziekenhuis Rotterdam. Tijdens het spreekuur van de oogarts zijn ervaringsdeskundige vrijwilligers van SON aanwezig. Zij voorzien u van schriftelijke informatie over de ziekte van Graves en kunnen vragen beantwoorden over de oogziekte. De data staan in de agenda.

 

Symptomen

Symptomen

Klachten van de oogziekte kunnen zijn: een ‘gevoel van zandkorrels’ in de ogen,
branderigheid van de ogen, roodheid, lichtgevoeligheid, tranen, zwelling van de oogleden of teruggetrokken oogleden, pijn achter de oogbol en/of hoofdpijn, een abnormaal grote ooglidspleet, moeite om het oog te sluiten, uitpuiling van de ogen, dubbelzien en wazig zien. De oogziekte van Graves is de meest voorkomende oorzaak voor het ontstaan van éénzijdige of tweezijdige uitpuiling van de ogen. Bij windgevoeligheid ontstaan snel tranende ogen. Bij lichtgevoeligheid is zonlicht zeker erg irriterend. 's Morgens heeft men soms ‘dichtgeplakte’ ogen. Vaak denkt men aan een allergie of hooikoorts of een overgevoeligheid voor contactlenzen.

Actieve en uitgebluste fase

De oogziekte kent een actieve en een uitgebluste fase. In de actieve fase nemen de verschijnselen steeds toe en zijn de ogen rood en pijnlijk. In de uitgebluste fase kan er nog steeds sprake zijn van ooglidzwelling, uitpuiling en dubbelzien maar het beeld verandert nu niet meer en de roodheid is verdwenen. Ook zonder behandeling gaat de actieve fase over in de uitgebluste fase. Hoelang dit duurt, is per patiënt verschillend. Deze periode kan variëren van enkele weken tot vele maanden.

Licht, matig, ernstig en 'maligne'

De ernst van de oogziekte wordt verdeeld in licht, matig, ernstig en 'maligne'. Maligne betekent een zeer ernstig stadium (waarbij het gezichtsvermogen snel kan dalen). Meestal is er meer uitpuiling en zwelling van de oogleden naarmate de oogziekte ernstiger verloopt. Toch kan iemand met een zeer ernstige maligne Graves’ Ophthalmopathie nauwelijks uitpuiling hebben.
uitpuilend oogErnstiger verschijnselen kunnen optreden in een later stadium: de druk in de oogkas neemt toe, hetgeen men ervaart als een drukkend, pijnlijk gevoel op, achter en aan de zijkanten van de ogen, soms voelt men die pijn in het hele hoofd. Door de ontstoken oogspieren en de uitpuiling van de oogbol worden de bewegingsmogelijkheden van het oog beperkt, hetgeen leidt tot pijn bij het omhoog kijken en/of tot dubbelzien. Soms treedt dit eerst op bij vermoeidheid (bv. ondertiteling TV), later in bepaalde blikrichtingen (bv. opzij kijken is lastig in het verkeer en bij sport). Soms kan men niet meer lezen of deelnemen aan het verkeer.
Bij ongeveer 5% van de patiënten met de oogziekte ontstaat maligne Graves' Orbitopathie. De ernstige ontsteking met sterk verdikte oogspieren knelt de oogzenuw af. De toegenomen druk op de oogzenuw en de uitrekking van de oogzenuw kan zich uiten door vagere waarneming en minder intens kleuren waarnemen. Hierdoor kan er in korte tijd een sterk verminderd gezichtsvermogen ontstaan.

Dringende behandeling met ontstekingsremmers (prednison of methylprednisolon) of decompressiechirurgie* is dan nodig om blindheid te voorkomen. * Een operatie waarbij de oogkas verruimd wordt.
Mannen, oudere patiënten, patiënten met tevens suikerziekte en patiënten die veel roken hebben meer kans om deze ernstige vorm te ontwikkelen. Omdat maligne Graves' Orbitopathie vaak gepaard gaat met relatief weinig uitpuiling, loopt juist deze groep patiënten gevaar dat de ernst van de ziekte pas in een laat stadium wordt herkend.