Welke invloed heeft voeding op schildklieraandoeningen? Kunnen bepaalde diëten of supplementen klachten verminderen? En wat weten we eigenlijk zeker uit wetenschappelijk onderzoek? Deze vragen stonden centraal tijdens het Kennisfestival van SchildklierNL op zaterdag 7 november.
Veel mensen passen hun voeding aan
Tijdens het Kennisfestival presenteerde Esther Bloem de eerste resultaten van een vragenlijst over voeding bij schildklieraandoeningen. Maar liefst 2.343 mensen vulden deze in.
De helft van de deelnemers gaf aan hun voeding te hebben aangepast vanwege hun gezondheid. Vaak om restklachten te verminderen, het gewicht te beïnvloeden of zelf iets te kunnen doen aan hun gezondheid.
Ruim 70% van de deelnemers die hun voeding aanpasten of supplementen gebruikten, ervaart een positief effect. Zij noemen bijvoorbeeld minder vermoeidheid, minder buik- en darmklachten of een betere mentale gezondheid.
Toch is voorzichtigheid nodig bij het trekken van conclusies. Het gaat om ervaringen van deelnemers. De resultaten bewijzen niet dat een bepaald dieet of supplement daadwerkelijk werkt. Er is ook geen dieet of supplement aan te wijzen dat duidelijk betere resultaten geeft dan andere.
Opvallend is bovendien dat bijna de helft van de deelnemers hun voeding op eigen initiatief aanpast, zonder advies van een zorgverlener. Dat laat zien hoe groot de behoefte aan betrouwbare informatie over voeding en schildklieraandoeningen is.
Gezonde voeding: feiten en fabels
Prof. dr. Ellen Kampman, hoogleraar Voeding en Ziekte aan Wageningen University & Research, vertelde hoe wetenschappers onderzoeken wat gezonde voeding is.
Voedingsonderzoek is ingewikkeld. Mensen die gezond eten, hebben vaak ook andere gezonde gewoonten. Daardoor is het lastig om vast te stellen welk effect voeding precies heeft.
Voor mensen met een schildklieraandoening bestaan op dit moment nog geen aparte, goed wetenschappelijk onderbouwde voedingsrichtlijnen. De Schijf van Vijf blijft daarom een goede basis.
Zo is er onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat een glutenvrij dieet helpt bij de ziekte van Hashimoto als er geen coeliakie is vastgesteld. Het onnodig vermijden van gluten kan bovendien leiden tot een tekort aan vezels of jodium.
Ook bij supplementen is voorzichtigheid belangrijk. Meer is niet altijd beter. Uit een literatuuronderzoek van SchildklierNL blijkt dat er voor de meeste onderzochte supplementen onvoldoende bewijs is dat ze klachten of de kwaliteit van leven verbeteren. Voor selenium is er wel bewijs voor een gunstig effect bij bepaalde patiënten met een milde oogziekte van Graves.
Leefstijl is meer dan voeding
Diëtisten Edith Alkemade en Sylvia Jelierse gingen in op de relatie tussen voeding, leefstijl en schildklieraandoeningen.
Zij benadrukten dat voeding niet losstaat van andere factoren, zoals slaap, stress en beweging. Een gezonde leefstijl bestaat uit verschillende onderdelen die elkaar beïnvloeden.
Hun advies is om zoveel mogelijk te kiezen voor verse en onbewerkte voedingsmiddelen, voldoende vezels en gezonde vetten. Daarnaast verdienen ook slaap, ontspanning en passende beweging aandacht.
Het standaard vermijden van voedingsmiddelen zoals gluten, zuivel of soja wordt op basis van het beschikbare wetenschappelijke bewijs niet aanbevolen voor iedereen met een schildklieraandoening.
Bewegen rondom een kankerbehandeling
Dat bewegen belangrijk is, kwam ook naar voren in de presentatie van Emma den Hartog, promovendus bij het Nederlands Kanker Instituut.
Zij vertelde over het belang van bewegen en trainen voor, tijdens en na een kankerbehandeling. Door vermoeidheid gaan mensen vaak minder bewegen. Daardoor neemt hun conditie af, wat juist weer kan leiden tot meer vermoeidheid.
Passende beweging en training kunnen helpen om deze negatieve spiraal te doorbreken. Onderzoek bij verschillende vormen van kanker laat zien dat gestructureerde beweegprogramma’s kunnen bijdragen aan een betere conditie, minder vermoeidheid en een betere kwaliteit van leven.
Welke vorm van bewegen geschikt is, hangt af van de persoonlijke situatie en behandeling. Goede begeleiding is daarbij belangrijk.
Aandacht voor mensen met meerdere aandoeningen
In de middag presenteerden Ineke Geneste en Esther Bloem het werk van de werkgroep Multimorbiditeit van SchildklierNL.
Multimorbiditeit betekent dat iemand meerdere aandoeningen tegelijk heeft. Dat kan de behandeling ingewikkeld maken, zeker wanneer verschillende zorgverleners betrokken zijn.
De werkgroep ontwikkelt persona’s: voorbeelden van patiënten met verschillende zorgsituaties. Daarmee wil SchildklierNL inzichtelijk maken waar patiënten tegenaan lopen en hoe de samenwerking tussen zorgverleners beter kan.
Het uitgangspunt is dat zorgverleners niet alleen naar afzonderlijke aandoeningen kijken, maar naar de patiënt als geheel.
Blijven werken aan betere zorg
Het Kennisfestival begon met een terugblik op de activiteiten van SchildklierNL en een vooruitblik op 2027.
Ook komend jaar blijven we ons inzetten voor eerdere herkenning en meer erkenning van schildklieraandoeningen. We willen de kennis over schildklieraandoeningen bij huisartsen en andere zorgverleners vergroten, betrouwbare informatie verder verbeteren en patiënten nauwer betrekken bij onderzoek en zorgontwikkeling.
De presentaties tijdens het Kennisfestival lieten opnieuw zien hoe belangrijk dat is. Veel mensen met een schildklieraandoening blijven zoeken naar manieren om hun klachten te verminderen en hun kwaliteit van leven te verbeteren.