‘Stop ongewenst wisselen’

Als je goed bent ingesteld op schildklierhormoon (levothyroxine), is wisselen van medicijnmerk (of fabrikant) ongewenst.

Levothyroxine op ‘rode lijst’

Na jarenlange inspanningen van SON staat levothyroxine nu dan toch op de zgn. rode lijst van de op 20 mei 2022 door Patiëntenfederatie Nederland gepresenteerde Leidraad Verantwoord Wisselen Medicijnen. Hiermee komt een einde aan het onnodig en medisch onverantwoord wisselen van merk levothyroxine. Lees meer >>

Dat wisselen van merk levothyroxine ongewenst is, staat vermeld in / op:

  • de behandelrichtlijn NHG-Standaard Schildklieraandoeningen (huisartsenrichtlijn, pag. 8)
    “Maak afspraken met de preferente apotheker over het afleveren van steeds hetzelfde geneesmiddelmerk levothyroxine in verband met mogelijke verschillen in resorptie  (=opname, red.).”
  • de NIV richtlijn schildklierfunctiestoornissenmodule (internistenrichtlijn)(module 9.5)
    “Vermijd het wisselen van levothyroxine preparaten zonder medische noodzaak.”
  • de handleiding Geneesmiddelsubstitutie van de apothekers (KNMP)(pag. 9 tabel 1)
    “In de G-Standaard zijn multi-source geneesmiddelen met een smalle therapeutische breedte, waarbij substitutie kan leiden tot ongewenste effecten of het falen van de therapie, op GPK-niveau voorzien van de melding ‘geneesmiddelsubstitutie vermijden’.”
  • de website Thuisarts.nl, o.a. bij te langzaam werkende schildklier
    “Per merk of verpakking van levothyroxine kan de sterkte en de opname in uw lichaam wat verschillen. Daarom is het belangrijk dat u steeds hetzelfde merk gebruikt.”
  • de website van het CBG, uitspraak naar aanleiding van TV-uitzending van Radar:
    “Ons standpunt voor dit medicijn (levothyroxine, red.) is daarom onveranderd. Is een patiënt eenmaal goed ingesteld op levothyroxine? Dan is het beter om dit specifieke medicijn te blijven gebruiken.”
Voor schildklierpatiënten is wetenschappelijk aangetoond in het onderzoek Thyrax-tekort dat, eenmaal goed ingesteld, een wissel van merk levothyroxine gezondheidsproblemen kan geven en tot overdosering of onderdosering kan leiden. Een verplichte wissel zonder medische noodzaak is voor SON daarom niet acceptabel.

Nieuwe poging

September 2021 – Patiëntenfederatie Nederland, Zorgverzekeraars Nederland en KNMP (apothekers) hebben het initiatief genomen om alsnog gezamenlijk een leidraad Verantwoord Wisselen medicijnen vast te stellen. Begin 2020 bleek het niet mogelijk om tot volledige overeenstemming te komen en goede werkafspraken met elkaar te maken. Nu is er dus een nieuwe poging om met een leidraad duidelijk te maken wanneer je niet wisselt en hoe de begeleiding er uit moet zien, als er wel een wisseling plaatsvindt. Meer lezen >>

Op weg naar een bindende lijst

In 2018 ging SON samen met dertien andere patiëntenorganisaties aan de slag om een einde te maken aan het wisselen zonder medische noodzaak. Er is onder meer een breed onderzoek gehouden naar patiëntervaringen met het ongewenste wisselbeleid. De resultaten van de patiëntenervaringen zijn ingebracht in beleidsoverleg met het ministerie van VWS. Hierop zijn twee werkgroepen ingesteld: één richtte zich op een lijst met niet wisselbare medicijnen en één op de invulling van het begrip “medisch noodzakelijk”.
Na anderhalf jaar loopt het overleg vast. ‘De leidraad’ met onder meer de ‘niet-wissellijst medicijnen’ – waarop levothyroxine stond – is niet getekend. De zorgverzekeraars en apothekers blokkeerden het akkoord.

‘Ongewenst wisselen’-lijst

VWS heeft in juni 2020 het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) de opdracht gegeven om op basis van wetenschappelijke voorwaarden een overzicht op te stellen van medicijnen waarbij wisselen ongewenst is. De inzet van SON (en NHS) was een bindende lijst geneesmiddelen die niet mogen worden gewisseld met daarop in elk geval levothyroxine. Samen met een duidelijke en afdwingbare afspraak over de duiding ‘Medisch Noodzakelijk’.

Begin februari: nog steeds geen lijst

Hoewel er begrip is voor de vertraging gezien de ongewone situatie (corona) is SON zeer teleurgesteld over de traagheid van het proces. De Patiëntenfederatie, de groep van (inmiddels) 16 patiëntenorganisaties, heeft een dringend beroep gedaan op nadere informatie en planning. SON (en NHS) hebben andermaal een onderbouwing ingestuurd voor de urgentie van plaatsing van levothyroxine op de lijst, ondersteund door de NIV (internisten) en de NVE (endocrinologen).

Teleurstellend: publicatie lijst zonder levothyroxine

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) heeft dinsdag 30 maart 2021 de lijst ‘Wisselen ongewenst’ gepubliceerd en overhandigd aan het ministerie van VWS. Op deze lijst staat niet meer het schildkliermedicijn levothyroxine. Als VWS deze lijst accepteert, mogen zorgverzekeraars en apothekers op basis hiervan er voortaan voor kiezen patiënten een ander merk levothyroxine mee te geven dan ze gewend zijn.

De adviezen van SON en de NHS zijn dus in de wind geslagen, zonder enige terugkoppeling naar ons toe. Feitelijk worden de patiëntenorganisaties dus niet echt gehoord bij de totstandkoming van de lijst.

Ook vinden SON en de NHS de criteria die het CBG hanteert voor de lijst onvoldoende.

  • Er is geen rekening gehouden met de smalle therapeutische breedte van medicijnen als levothyroxine.
  • Daarbij kan een minimale wijziging in dosering – zoals bij een overstap – al leiden tot over- of onderdosering, met alle gevolgen van dien.
Een bezuiniging?
Levothyroxine is een erg goedkoop medicijn. Het kost 30-50 euro per jaar. De besparing is iets meer dan 3 euro per patiënt per jaar. In de praktijk ben je zelfs veel duurder uit. Als patiënten van merk wisselen, moeten ze iedere keer opnieuw ingeregeld worden: iedere 6 weken bloedprikken, extra consulten, fysiobehandelingen, etc. En dan worden arbeidsuitval of tijdelijk ziekteverzuim nog buiten beschouwing gelaten. Dit zijn bewezen gevolgen van zo’n overstap. 

SON en de NHS doen er uiteraard alles aan om levothyroxine tóch op de lijst te krijgen.
Acties:

  • in het paasweekend hebben SON en de NHS direct een brief gestuurd naar het CBG waarin we scherp ons ongenoegen uitten;
  • directeur Marlies Mohr heeft een statement gemaakt via een videoboodschap; deze is verspreid via de website en Facebook;
  • SON heeft het tv-programma Radar uitgebreid voorzien van documentatie;
  • de directeur en dr. Edward Visser, internist-endocrinoloog en voorzitter van de Medisch-wetenschappelijke Adviesraad van SON hebben een interview gegeven voor de reportage van Radar;
  • SON heeft Tweede Kamerleden benaderd en gevraagd zich sterk te maken voor een juiste lijst waarop ook levothyroxine staat.
Meer lezen over Niet wisselen in de praktijk
TV-uitzending ‘Waarom krijg ik mijn medicijn niet meer?’
MAX Meldpunt op NPO2 – vrijdag 9 oktober 2020
Radio-uitzending ‘Patiënten de dupe van medicijnwisseling’
Reporter Radio op NPO 1 – 21 juni 2020
Reacties van drie patiënten en twee kamerleden.

(Nieuws)berichten SON over dit onderwerp: